Keynotesprekers
Wat betekent het om te leren en te onderzoeken in een samenleving die voortdurend verandert? Van activisme tot hybride leeromgevingen, academische werkplaatsen en netwerken laten de keynotesprekers zien hoe onderwijs zich verhoudt tot maatschappelijke transities en wat dit betekent voor onderzoek en praktijk.
Dr. Karin Geuijen
Plenaire keynote, donderdag 2 juli, 13.15 - 14.15 uur
Dr. Karin Geuijen
Lector Netwerken voor Transities (LNT), Hogeschool Utrecht
De waarde van transitie-studies voor onderwijs en onderwijsonderzoek
In deze tijd van grote maatschappelijke opgaven zijn transities nodig van bestaande systemen die niet meer goed functioneren. Bijvoorbeeld de transitie van fossiele naar duurzame energie, en van eiwitten uit vlees naar op plantaardige eiwitten gebaseerde voeding. De transitie-literatuur laat zien dat hiervoor drie taken vervuld moeten worden: a) het beschermen en uitbreiden van innovaties die zinvolle, haalbare en betaalbare alternatieven bieden voor bestaande praktijken, b) het openen van die bestaande praktijken voor deze innovaties, en c) het afbouwen van niet langer zinvolle praktijken. Dat zijn belangrijke inzichten, maar wat betekenen ze concreet, wetend dat transities nooit vanzelfsprekend en gemakkelijk zijn, maar altijd controversieel, vanwege botsende perspectieven en waarden? Karin Geuijen ziet kansen via vijf elkaar versterkende werkwijzen: 1) verschillende (transformatieve) actoren met elkaar verbinden, 2) verschillende transities met elkaar verbinden, 3) verantwoord navigeren in de meervoudige democratie, 4) het denken over de lange termijn koppelen aan het zetten van kleine experimentele stappen, 5) transitiewerk en -vermogens ontwikkelen. Hoe kunnen onderwijs en onderwijsonderzoek gebruik maken van de inzichten uit transitie-studies? Op welke manier helpen begrippen als boundary crossing, affordances, en leerpotentieel hierbij?
Dr. Karin Geuijen is sinds juni 2024 werkzaam als lector bij het lectoraat Netwerken voor Transities (LNT). Met haar onderzoek draag ze bij aan meer toepasbare kennis over rondom het organisatorisch samenwerken bij complexe, maatschappelijke vraagstukken zoals de energietransitie, digitalisering en asielopvang. Karin combineert het lectoraat met de functie van universitair docent en onderzoeker Publiek Management bij het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap aan de Universiteit Utrecht. Zij doet onderzoek naar experimentele innovaties in het hanteerbaar maken van grote, maatschappelijke vraagstukken, met name op het terrein van asiel en vluchtelingen. Haar focus ligt op de samenwerking tussen verschillende partners waaronder sociale ondernemingen, inwonersinitiatieven en publieke organisaties.
Referent: Maaike Koopman, associate lector Beroepsonderwijs en Werken in Onderwijs, Hogeschool Utrecht
Dr. Larike Bronkhorst
Parallelle keynote, vrijdag 3 juli, 13.15 - 14.15 uur
Dr. Larike Bronkhorst
Universitair hoofddocent, Universiteit Utrecht
Leren de wereld te veranderen
Er groeit een generatie op voor wie structurele veranderingen niet snel genoeg kunnen komen. Sommige jongeren maken zich zo’n zorgen over hun toekomst, dat zij acties organiseren tegen fossiele brandstoffen, tegen oorlog, tegen woningnood en tegen hardnekkige vormen van ongelijkheid. In het publieke debat gaat het vaak vooral over de legitimiteit van deze acties.
Deze keynote onthult wat en hoe jongeren leren wanneer ze middels activisme proberen de wereld te veranderen. Recent onderzoek laat zien dat jongeren binnen activistische bewegingen verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf én voor anderen, gezamenlijk doelen en strategieën ontwikkelen, en bijna vanzelf het perspectief van anderen leren innemen. jongeren tonen — vaak zonder het zelf te beseffen — precies het leren dat we in het (hoger) onderwijs belangrijk vinden, maar dat in de praktijk vaak moeilijk te realiseren is. Als jongeren buiten het onderwijs leren wat wij daarbinnen zo graag willen bereiken, zouden we dan in ons onderwijs niet meer ruimte moeten maken voor het leren om de wereld te veranderen?
Larike Bronkhorst is associate professor bij de afdeling Educatie van de Universiteit Utrecht. Ze onderzoekt leren dat bijna vanzelf lijkt te ontstaan: wanneer jongeren hun interesses volgen, of als mensen met uiteenlopende achtergronden samenwerken aan iets dat de wereld een beetje beter maakt. Larike ontwikkelt daarvoor creatieve, responsieve onderzoeksdesigns, die inspelen op de dynamiek van de praktijk. Daarnaast coördineert ze de tweejarige onderzoeksmaster Educational Sciences: Learning in Interaction, waarin studenten worden uitgedaagd om zelf vernieuwend onderzoek te doen.
Dr. Roos Steens
Parallelle keynote, vrijdag 3 juli, 13.15 - 14.15 uur
Dr. Roos Steens
Zorgcoördinator, Sint-Jozefschool, Ukkel (B)
Over witte jassen & modderschoenen
De opbouw van een academische werkplaats in Brussel
In zes Brusselse scholen, waar een meerderheid van de leerlingen thuis een andere taal spreekt dan de instructietaal, leefde de overtuiging dat hoge taalprestaties voor deze leerlingen moeilijk realiseerbaar waren. De academische werkplaats BRU-taal markeerde het begin van een geleidelijke maar diepgaande mindshift.
Per school werden twee leerkrachten opgeleid tot taalcoach. Zij fungeerden als katalysator van een duurzaam schoolontwikkelingsproces, gedragen door systematische intervisie en gezamenlijke reflectie. In partnerschap met onderzoekers van UCLL en experten van Eureka, een expertisecentrum voor leerlingen met leerstoornissen, werd ingezet op een gelijkwaardige dialoog en het verbinden van praktijkkennis en wetenschappelijke expertise.
Deze keynote toont hoe een academische werkplaats kan bijdragen aan de ontwikkeling van een lerende organisatie, versterkte didactische expertise en, in het verlengde daarvan, verbeterde leerlingresultaten.
Roos Steens werkt momenteel als zorgcoördinator in de Sint-Jozefschool. Ze is pedagoog en systeemtherapeut en promoveerde op een onderzoek naar de opbouw van een academische werkplaats in de jeugdhulp.
Dr. Petra Poelmans
Parallelle keynote, vrijdag 3 juli, 13.15 - 14.15 uur
Dr. Petra Poelmans
Practor Leren in Hybride leeromgevingen, Scalda / Lector Motiverende leeromgevingen, Hogeschool Rotterdam
Lost in Transition? Ver dwalen met het mbo.
Onze samenleving verandert. Er is sprake van transities in onder andere zorg, energie en voedsel die maken dat ook de werkvelden van deze domeinen veranderen. Vanzelfsprekend heeft dat gevolgen voor de beroepsopleidingen, of zou dat moeten hebben. Het maakt dat ook het beroepsonderwijs in transitie is.
In de zoektocht naar krachtige leeromgevingen waarin leren centraal blijft staan, ontstaan spanningen tussen stabiliteit zoals bijvoorbeeld ingegeven door het kwalificatiedossier en wendbaarheid die gezocht wordt in flexibilisering. Er komen vragen naar boven over de identiteit van het mbo. Wie zijn wij? Uitvoerders van beleid of geven we mede vorm aan de transitie? Dat het mbo, met alle ervaring die er is in het werken met en in de praktijk, op waarde wordt geschat, wordt steeds duidelijker.
Practoraten zijn hierbij van belang. Ze kunnen als grensgangers tussen onderzoek, onderwijs en werkveld een rol spelen in het opnieuw definiëren van het mbo als scharnier tussen leren en werken én tussen voorbereidend en hoger beroepsonderwijs. Ze vormen broedplaatsen waar ver dwalen legitiem wordt via praktijkgericht onderzoek.
Tijdens deze lezing onderzoeken we de scharnierfunctie van het mbo en dwalen we langs diverse initiatieven die binnen de transitie bijdragen aan de kernopgave: het opleiden van toekomstige professionals die als bewuste burgers een bijdrage leveren.
Dr. Petra Poelmans is practor Leren in Hybride leeromgevingen bij Scalda en lector Motiverende leeromgevingen bij Hogeschool Rotterdam. Ze studeerde Nederlandse taal en cultuur (Radboud Universiteit) en promoveerde op een onderzoek naar luistervaardigheid bij tweedetaalverwervers (Universiteit van Amsterdam).
Als grensganger beweegt Petra zich tussen verschillende onderwijskolommen als het hoger en middelbaar beroepsonderwijs, tussen werkveld en opleiding en tussen theorie en praktijk. De vraag hoe je een krachtige omgeving bouwt waarin leren centraal staat, vormt hierbij steeds de kern.
Haar veelzijdige loopbaan als onderwijsadviseur, lerarenopleider, UD en NT2-docent laat een breed interesseveld zien. Dit blijkt ook uit haar publicaties die gaan van Handboek Nederlandse taalkunde tot Het begeleiden van samenwerkend leren.
Petra is bestuurslid van de VOR divisie Leren voor en in het beroep, het Commeniusnetwerk en Stichting LES. Daarnaast is ze redactielid van Onderzoek van Onderwijs (OVO) en Tijdschrift OnderwijsPraktijk Studies (TOPS) en was ze eerder hoofdredacteur van Dujal. Ze werkte mee aan diverse NKO leidraden en schreef de kennispagina’s Hybride Leeromgevingen en Motivatie (nog te verschijnen). Ook als kennismakelaar bij de Kennisrotonde verbindt ze theorie met praktijk.