VOR divisies

Dit jaar hebben alle thematische VOR-divisies een inkleuring gegeven aan het congresthema Onderwijs voor Transitie. Je vindt deze hieronder.

De Professionele Leergemeenschappen (PLG’s) van het VFO kunnen via hun bijdragen hun thema profileren binnen deze inkleuringen.

Indien het divisie-overstijgend is, kun je meerdere divisies selecteren bij het indienen van je voorstel.

Assessment, Methodologie & Evaluatie

AI krijgt een steeds prominentere rol in toetsing, bijvoorbeeld bij het nakijken van open vragen en het ontwerpen van meerkeuzeopgaven. Tegelijkertijd vraagt de opkomst van generatieve AI het onderwijs na te denken over nieuwe uitdagingen, zoals het beoordelen van schrijfopdrachten. Binnen deze discussie staat de vraag centraal: moeten we generatieve AI bij toetsing en examinering afschermen of juist omarmen?

De divisie AME (Assessment, Methodologie en Evaluatie) verwelkomt bijdragen over de rol van AI op toetsing en evaluatie. We nodigen docenten, onderzoekers en beleidsmakers uit vragen en casestudies mee te nemen, zodat we samen de mogelijkheden en uitdagingen van AI in het onderwijs kunnen bespreken.

We ontvangen graag bijdragen op het gebied van innovatieve toepassingen van kunstmatige intelligentie binnen het onderwijs, met bijzondere aandacht voor de transformatie van toetsing en evaluatieprocessen. Voorbeelden waar aan je kunt denken zijn:

• Innovatieve toepassingen: voorbeelden van AI-tools die al worden gebruikt voor summatieve en formatieve evaluatie.
• Ethische overwegingen: een discussie over ethiek en privacy rond AI in toetsing.
• Toekomstvisie: de betekenis van AI-integratie voor de toekomst van toetsing en evaluatie.

Naast deze thematiek kijkt onze divisie uit naar verschillende bijdragen binnen het bredere thema Onderwijs voor transitie. De ORD biedt ons een waardevolle gelegenheid om elkaar te ontmoeten en actuele ontwikkelingen op het gebied van assessment, methodologie en evaluatie te bespreken.

Beleid & Organisatie

Onderwijs reikt verder dan het overdragen van kennis en vaardigheden en daarmee kwalificatie voor welvaart en deelname op de arbeidsmarkt. Het vormt een cruciale factor voor maatschappelijke cohesie en het welzijn van de samenleving. Bovendien is het een broedplaats voor talent en dat is essentieel voor het aanpakken van grote maatschappelijke vraagstukken zoals klimaatverandering en digitalisering. Dit benadrukt eens te meer het belang van een focus op onderwijs voor transities en de noodzaak om te investeren in de capaciteit van onze onderwijsprofessionals, onderwijsteams en de ontwikkeling van onderwijsinstellingen.

Hierbij nodigen we u uit om vanuit dit perspectief voorstellen in te dienen op het terrein van Beleid en Organisatie (B&O).

De Divisie B&O beoogt onderzoek over de wijze waarop onderwijs georganiseerd en bestuurd wordt, bijeen te brengen. Daarbij kan het gaan over vraagstukken op het terrein van verantwoording, governance, kwaliteitszorg, organisatie van leerprocessen, eindniveau, de kwaliteit van leraren, passende organisatiestructuren, enzovoorts die op fundamenteel wetenschappelijke of meer praktijkgerichte manieren onderzocht worden.

Om enkele voorbeelden te geven:

de alsmaar oplopende lerarentekorten hebben een behoorlijke impact op zowel personeels- als onderwijsbeleid. Deze ontwikkeling roept om onderzoek naar, bijvoorbeeld, de wijze waarop schoolorganisaties elkaar kunnen ondersteunen of kunnen samenwerken aan publiek belang; of kunnen omgaan met conflicterende belangen.
de oplopende schoolleiderstekorten maken het niet gemakkelijker om te dealen met lerarentekorten en roepen onderzoeksvragen op als: Hoe is te verklaren dat het steeds moeilijker wordt om vacatures voor schoolleiders te vullen? Is de rol complexer geworden – en wat betekent dit voor de professionalisering van schoolleiders? In welke mate sluiten traditionele opvattingen over schoolleiderschap nog wel aan op de huidige complexe en veeleisende omgeving?
de aanhoudende roep om te zorgen voor kansengelijkheid vraagt om onderzoek dat de toegenomen ongelijkheid tussen leerlingen en schoolbesturen verklaart; welke factoren liggen hieraan ten grondslag en welke implicaties hebben die, bijvoorbeeld, voor het toetsings- en selectiebeleid van scholen of voor de wijze waarop ouders/ verzorgers bij het leerproces van leerlingen betrokken worden?

Bovenstaande vragen zijn slechts een greep uit mogelijke vragen op het terrein van Beleid en Organisatie. Ze staan niet los van elkaar, maar hangen sterk samen. Als bestuur van de Divisie BO beogen we samen met de ORD-organisatie interessante sessies samen te stellen en nodigen jullie van harte uit daaraan bij te dragen.

Curriculum

Hoe is jouw onderwijs(onderzoekcontext) in transitie als gevolg van burgerschapsonderwijs, borgen van het niveau van de zaakvakken of de integratie van digitale en AI-geletterdheid? Doe je onderzoek naar multi-, inter-, of transdisciplinair onderwijs of onderzoek je hoe onderwijs sectoroverstijgend aangeboden kan worden? Wacht dan niet langer en dien een voorstel in bij de divisie Curriculum.

Onze divisie verwelkomt bijdragen binnen één of meerdere van onderstaande thema’s:

Keuzeproblemen omtrent de concrete invulling en uitlijning van een curriculum.
Beleidsmatige aspecten van curriculaire besluitvorming.
Het ontwikkelen, beproeven en implementeren van curricula.
Deskundigheidsbevordering van docenten en opleiders.

Binnen onze divisie richten we ons (o.a.) op hoe maatschappelijke ontwikkelingen, vakinhoudelijke ontwikkelingen en veranderingen in wensen en behoeften van de lerende invloed hebben op het leerplan. Onze divisie richt zich op onderwijsonderzoek uitgevoerd in alle sectoren, van basisschool tot wetenschappelijk onderwijs.

Hoger Onderwijs

Het hoger onderwijs staat in het hart van maatschappelijke transities. Polarisatie, klimaatverandering, arbeidsmarkttekorten, betaalbare zorg en digitalisering vragen om afgestudeerden die niet alleen kennis hebben, maar ook kunnen samenwerken, innoveren en bijdragen aan duurzame oplossingen. De VOR-divisie Hoger Onderwijs nodigt onderzoekers uit om tijdens de ORD 2026 in Utrecht zichtbaar te maken hoe onderzoek bijdraagt aan deze transities. We willen een breed en divers beeld schetsen van onderzoek naar hoger onderwijs, en samen verkennen hoe onze sector vernieuwt en toekomstbestendig blijft. Dat omvat de volgende vragen:

Welke thema’s en praktijken staan centraal in het huidige onderzoek naar hoger onderwijs?
Welke nieuwe vragen en uitdagingen komen we tegen in onderzoek, beleid en praktijk?
Hoe dragen de opbrengsten van onderzoek bij aan de transitie van het hoger onderwijs zelf én aan oplossingen voor de samenleving?

We nodigen bijdragen uit die onder meer betrekking hebben op:

Onderwijsinhoud & curriculum: bijvoorbeeld onderzoek naar de competenties die professionals nodig hebben voor transities, interdisciplinariteit en rijke, authentieke leeromgevingen
Studentenervaring & leren: studies over studentenwelzijn, inclusiviteit, loopbaanontwikkeling, of leren in hybride leeromgevingen.
Docenten & professionalisering: onderzoek naar docentrollen, teamleren, of samenwerking met het werkveld.
Onderwijsorganisatie & beleid: vernieuwingen in kwaliteitszorg, governance, of samenwerking tussen instellingen.
Maatschappelijke verbinding: hoe hoger onderwijs samenwerkt met bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden in het kader van maatschappelijke opgaven.
Methodologische innovaties: nieuwe manieren van onderzoeken en samenwerken die passend zijn in een tijd van transitie.

Tijdens de ORD 2026 bij Hogeschool Utrecht brengen we uiteenlopende perspectieven bij elkaar. Door deze breedte en samenhang te laten zien, geven we als divisie kleur aan de ORD en bouwen we samen aan een stevig fundament voor toekomstig onderzoek en samenwerking. Zo schetsen we samen hoe onderzoek naar hoger onderwijs bijdraagt aan leren, ontwikkelen en innoveren over de grenzen van disciplines en beroepen heen, en hoe dit studenten, professionals én instellingen ondersteunt in hun transitie.

ICT in Onderwijs en Opleiding

Onderzoek is gericht op de verwevenheid van technologie en onderwijsinnovatie, met oog voor de pedagogische, didactische en systemische transformaties die nodig zijn voor onderwijs in en voor transitie.

De wereld van onderwijs verandert in rap tempo. Technologie speelt daarin niet de rol van externe versneller, maar is een integraal onderdeel van hoe onderwijs zich ontwikkelt. Technologie is geen optionele toevoeging, maar raakt aan fundamentele vragen over didactiek, pedagogiek, curriculumontwerp en de organisatie van onderwijs. In een tijd waarin AI, digitale geletterdheid en veranderende beroepspraktijken centraal staan, is het essentieel dat onderwijs zich strategisch en kritisch verhoudt tot technologische ontwikkelingen. We verwelkomen daarom graag bijdragen die raken aan het thema van de ORD 2026 met inzichten, praktijken en onderzoek die deze verwevenheid tussen technologie en onderwijsvernieuwing zichtbaar maken.

Thema’s voor bijdragen

We verwelkomen bijdragen die passen binnen (maar zeker niet beperkt zijn tot) de volgende thema’s met daarachter enkele voorbeelden:

AI in het onderwijs: Onderzoek naar AI-toepassingen, AI en ethiek, didactische implicaties, diep leren met AI en AI-geletterdheid.
Digitale geletterdheid en informatievaardigheden: Onderzoek naar hoe studenten voorbereiden (kunnen) worden op een digitale samenleving
Digitale didactiek: Onderzoek naar blended onderwijsontwerp, blended learning, learning analytics en adaptieve leeromgevingen.
Technologie en pedagogiek: Onderzoek hoe technologie de relatie en interactie tussen docent en student beïnvloedt.
Toekomst van onderwijsberoepen: Onderzoek gericht op de impact van technologie en dan met name AI op beroepen in het onderwijs met betrekking tot pedagogiek en didactiek en welke essentiële docent- en studentvaardigheden belangrijk blijven.
Inclusieve technologie: Onderzoek gericht op hoe technologische innovaties toegankelijk en rechtvaardig worden/zijn.

Technologie in het onderwijs als implementatievraagstuk: de innovatie in de praktijk. Onderzoek gericht op eigenaarschap van professionals, rol van cultuur en leiderschap, verhouding tussen evidence en praktijk, en criteria voor duurzame borging.

Leren & Instructie

Onderwijs speelt een sleutelrol in omgaan met vraagstukken rondom klimaat, technologie, diversiteit en democratische waarden. In de klas, tijdens processen instructie en leren worden de kennis, vaardigheden en houdingen gevormd die nodig zijn om aan deze transities bij te dragen.

Binnen de divisie Leren en Instructie onderzoeken we de processen die aan de basis liggen van leren en onderwijzen: motivatie, zelfregulatie, interactie, feedback, samenwerkend leren, formatieve evaluatie en de rol van technologie in leerprocessen. Juist in tijden van transitie is inzicht in deze processen van groot belang. Hoe kunnen we leerlingen en studenten ondersteunen om eigenaarschap te nemen over hun leren? Hoe kunnen docenten effectieve leeromgevingen ontwerpen waarin ruimte is voor dialoog, inclusie en innovatie? En hoe dragen nieuwe didactische aanpakken bij aan het ontwikkelen van de competenties die nodig zijn in een veranderende samenleving?

Wij nodigen onderwijsonderzoekers uit Nederland en Vlaanderen graag uit om bijdragen in te dienen die deze verbinding tussen leren in de klas en leren voor maatschappelijke transitie zichtbaar maken.

Dien je bijdrage in en laat zien hoe inzichten uit onderzoek naar leren en instructie kunnen helpen om onderwijs te vernieuwen en leerlingen en leraren te versterken in een wereld in beweging!

Leraar & Lerarenopleiding

De divisie Leraar & Lerarenopleiding van de VOR nodigt je van harte uit voor de ORD 2026 “Onderwijs voor transitie”!

Wij brengen onderzoekers bijeen die zich richten op leraren (in opleiding) en onder meer onderzoek doen naar hun denken, handelen, vaardigheden, leerprocessen en professionele ontwikkeling. Ons doel: een platform creëren waar onderzoekers elkaar en de onderwijspraktijk ontmoeten, uitdagen en versterken.

Tijdens onze bijeenkomsten:

delen we de nieuwste inzichten en onderzoeksresultaten;
verkennen we samen actuele thema’s;
bouwen we aan een sterk netwerk van betrokken onderzoekers en professionals.

Denk mee over hoe leraren en lerarenopleidingen zich blijvend kunnen ontwikkelen om zo in te kunnen spelen op veranderingen in de samenleving! Of je nu al langer onderzoek doet of aan het begin van je onderzoeksloopbaan staat: jouw inbreng en perspectief zijn waardevol! Dien daarom graag een bijdrage in voor de ORD 2026. We kijken ernaar uit je te ontmoeten, kennis uit te wisselen en samen een stap verder te komen in het onderzoek naar leraar en lerarenopleiding.

Leren voor & in een Beroep

De samenleving staat voor grote transities, onder meer op het vlak van energie, digitale technologie, circulaire economie, zorg, en milieu. Deze ontwikkelingen stellen nieuwe eisen aan beroepen en aan de manier waarop professionals worden opgeleid, leren en zich blijven ontwikkelen. In zowel het beroepsonderwijs als de beroepspraktijk is er een urgente vraag hoe leren en opleiden kunnen bijdragen aan deze transities – of het nu gaat om het initiëren, vormgeven, realiseren of doorontwikkelen ervan. De divisie Leren in en voor een Beroep nodigt onderzoekers uit om bijdragen in te dienen rond het thema Leren voor transitie. Denk bijvoorbeeld aan onderzoek naar:

Het voorbereiden van (toekomstige) professionals op transities in hun beroep;
Het ontwikkelen van nieuwe kennis, vaardigheden en beroepsidentiteiten in het licht van maatschappelijke uitdagingen;
Het innoveren van curricula, didactiek en leeromgevingen die transitiegericht leren stimuleren;
Het versterken van samenwerkingen tussen onderwijs, onderzoek en werkveld om gezamenlijke leerprocessen vorm te geven;
Werkzame mechanismen in opleiden, leren en ontwikkelen die bijdragen aan transities.

Vorm van bijdragen

We verwelkomen diverse soorten bijdragen vanuit verschillende achtergronden, posities onderzoeksbenaderingen en -methoden.

Onderwijs & Samenleving

Onderwijs speelt een centrale rol in het vormgeven van een samenleving in transitie. Tijdens de Onderwijsresearchdagen 2026, met als thema “Onderwijs voor transitie”, nodigt de divisie Onderwijs en Samenleving onderzoekers uit onderzoek te delen naar hoe onderwijs kan bijdragen aan een rechtvaardige, inclusieve en veerkrachtige samenleving.

We staan voor grote maatschappelijke uitdagingen: groeiende sociale ongelijkheid, toenemende diversiteit, de noodzaak tot duurzame ontwikkeling en de vraag hoe we jongeren kunnen voorbereiden op actief burgerschap. Dit vraagt om onderzoek dat niet alleen inzicht biedt in mechanismen van uitsluiting en kansenongelijkheid, maar ook perspectieven aanreikt voor verandering en verbinding.

Wij verwelkomen bijdragen die ingaan op vragen als:

Hoe kan onderwijs bijdragen aan het verkleinen van sociale verschillen en het bevorderen van kansengelijkheid?
Op welke manieren kunnen scholen recht doen aan de diversiteit van leerlingen en hun achtergronden?
Welke rol speelt onderwijs in de vorming van betrokken, kritische burgers?
Hoe kunnen onderwijsinstellingen inspelen op maatschappelijke transities, zoals digitalisering en duurzaamheid?
Wat is de betekenis van de relatie tussen school, gezin en samenleving voor de ontwikkeling van leerlingen?

We nodigen onderzoekers uit om empirisch, theoretisch of praktijkgericht onderzoek te delen dat bijdraagt aan deze thema’s.